آن است و تا شهر حلب يك مرحلهء سبك فاصله دارد . « 1 » ابن بطوطه مىنويسد كه قنّسرين شهرى قديمى و بزرگ بوده ، ولى اكنون فقط آثارى از آن برجاى مانده است . « 2 » حلب ، شهرى است قديمى در شمال غربى كشور سوريه كه بر كنار رود قويق و به فاصلهء 110 كيلومترى مشرق مديترانه واقع است . « 3 » اين شهر كه از قديمترين شهرهاى موجود سوريه است ، احتمالا به دست حتّيها ساخته شده بود . نام شهر در كتيبه‌هاى بغازكوى و متون بابلى ( مربوط به 750 ق . م ) و در متون مصرى در قرن 16 ق . م و نيز به مناسبت جنگ سال 1288 ق . م مصريان با حتيها در قادش آمده است . ظاهرا مراد از ارام صوبه « 4 » مذكور در عهد عتيق ، همان حلب است . سلوكوس اوّل آن را برويا « 5 » ناميد . در فتح حلب به دست خسرو انوشيروان در سال 540 م ، شهر سخت آسيب ديد . « 6 » به نوشتهء بلاذرى ، در 16 ق عياض بن غنم به فرمان ابو عبيده به حلب آمد و شهر را محاصره كرد ؛ چيزى نگذشت كه مردم براى خود ، اموال و منازلشان و بارو و قلعهء شهر و كليساها صلح طلب كردند ؛ عياض پذيرفت و با آنان صلح كرد و جايى هم براى مسجد در نظر گرفت . ابو عبيده نيز عقد صلح را تأييد كرد . روايت ديگرى هم حاكى است كه مردم حلب براى حفظ جان خويش با مسلمانان قراردادى بستند و پذيرفتند كه خانه‌ها و كليساهايشان را با آنان تقسيم كنند . « 7 » به سال 164 ق / 780 م ، مهدى عباسى گروهى از مانويان ( زنادقه ) را كه در حلب پنهان شده بودند ، بر دار كرد . « 8 » به نوشتهء ابن خرداذبه ، حلب از نواحى قنّسرين بوده است . « 9 » اصطخرى مىنويسد : شهر قنّسرين ، قصبهء ناحيت قنّسرين است ، ليكن دار الملك و بازارها و مسجد آدينه و عمارات در حلب است . « 10 » حلب از مراكز فرمانروايى حمدانيان

--> ( 1 ) . تقويم البلدان ؛ ص 295 . ( 2 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 70 . ( 3 ) . ر . ك . : اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 4 ) . Arame Sube ( 5 ) . Beroya ( 6 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 861 - 862 . ( 7 ) . فتوح البلدان ؛ ص 212 - 213 . ( 8 ) . حتى ، فيليپ خليل ؛ تاريخ عرب ؛ ص 457 . ( 9 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 58 و كتاب الخراج ؛ ص 150 . ( 10 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 69 .